SÖĞÜTLÜ TARİHİ

SÖĞÜTLÜ TARİHİ

Kızılca Köy Küpünen köşeyi döndü.   Pekün sosyetedir,öyle kalacak                      

Eskikadı Kor Hafizinen meşhur oldu.  İlaç’da büyüdü,İlçe olacak

Sidirge Tılısbığhla çok dava gördü    Köse’deki evler bini bulacak,

İlaç’lı da gizli olan iman’dır.              Yiğit sen Kelkit’in neresindensin.

            Aşık Kul Nuri.                                    Yunus  Aydın.

Söğütlü: Karadeniz Bölgesinin Doğu Karadeniz Bölümünde yer alan Gümüşhane İli’nin Kelkit İlçesine bağlı bir beldemizdir.Bağlı bulunduğu Kelkit’in 18 km batısında Kelkit Çayı’nın güneyinde kurulmuştur.

ASöğütlü Tarihine Giriş

Söğütlü’nün Tarih öncesi durumunu açıklayabilmek için Kuyutaşı bölgesindeki şekillerin ve Harmantarla mevkiindeki Mağaranın Arkeologlar tarafından incelenip çözümlenmesi gerekmektedir. İlk yerleşim yerleri Direktaşı ve Kaçaksuyu yöreleridir.Roma döneminden ev kalıntıları vardır.Ernek Yaylasında Koşoluk’un üst başı ve altında iki adet Kale yıkıntısı ilk yerleşimlerle ilgili ip uçları vermektedir. Kaçaksuyunda kurulu Köyün adı Germüşah veya Gelbura şehridir.Söylentiye göre; burada meydana gelen Kolera salgını insanların telef olmasına neden olmuş, hastalığa yakalanmayanlar ise Köyü terk ederek Erzincan’a yerleşmişlerdir.Erzincan’a giden iki genç burada bir zenginin yanına hizmetkar olarak girmişler ve çalışmaya başlamışlardır.Bu arada yanlarında çalıştıkları Ağa’ya hatıralarını anlatırken önemli bir olayı da nakletmişler.”Küçükken Köyde loğ şeklinde bir taşla oynadıklarını, bu taşı yuvarladıklarında içinden sesler geldiğini”dile getirmişler.Bunun üzerine Ağa Devesine binerek gençlerle Gelbura köyüne gelmiş ve bu taşı Kazancıklar (Deve Tayları) mevkiinde bularak Deveye yüklemiş ve Erzincan’a dönmüşledir.Taşı kırdıklarında ise içinden çil çil altınlar çıkmış.Bir miktarını gençlere veren Ağa bunların Köylerine dönmelerine izin vermiş,bu gençler Hınzori (Çambaşı) Köyüne gelerek ilk önce burada ikamet etmişler,bir süre geçtikten sonra Söğütlü’ye geçerek bugünkü yeni yerleşim biriminin temelini dere içine atmış ve Köyü kurmuşlardır.İşte Köyü kuran Ailenin “ Şahin “ sülalesi olduğu söylenegelmiştir.

Eski adı arşiv kayıtlarında ve halk ağzında Elaç, İlaç, İleç, Eleç veya Elyeç’tir.İlaç adını Ernek Yaylasından aldığı söylenmektedir.Söylentiye göre bir doktor Ernek Yaylasından topladığı çiçek ve bitkilerden ilaçlar yaparak hastaların derdine deva olurmuş.Böylece bu ad verilmiş.Cumhuriyet döneminde ise yörede çok yetişen söğüt ağacından dolayı 1960 yılında Söğütlü adı verilmiştir.

1516  Yılında  Söğütlü:

Osmanlı Arşivinden yararlandığımız bir belgede “Zemin-i İleç ve Zemin-i Lumpara ve Zemin-i Değirmen önü,cümle bir çiftlik yerdir.İlücük’den sakin Şeyh Mehmed Oğlu İlyas ve Şeyh  Mehmed Oğlu Hızır mutasarrıflarıdır” ( 1 ) diye yazılmıştır.Bu belge Kelkit Söğütlü (İlaç) ye mi? yoksa Erzincan İliç’e mi?  aittir bunu tespit edemedik.

Osmanlı Devlet Arşivinde Söğütlü ile ilgili elde edilen en eski belgede Kasaba’nın tahrip olmuş bir durumda olduğu yazılıdır.Büyük bir ihtimalle “ Kaçak “ mevkiinde kurulu olan eski yerleşim yerinde ortaya çıkan bir hastalık dolayısıyla köy terkedilmiş durumdadır.Yada deprem sonucu boşalma sözkonusudur.Veya Şah İsmail’in Doğu Anadoluyu tahribi ve buradaki halkı İran’a götürmesi nedeniyle yörenin boşalmış olması ihtimali de  vardır.

“Karye-i İliç nam viran ( harab, yıkık, yıkılmış ) zeminha-i hali (boş yer) 5 Çiftli Hasıl: 1000. Akçe  ( 2 )

Söğütlü arazisi Osmanlı Devleti hükümdarı Yavuz Sultan Selim döneminde 1516 yılında  Akkoyunlu Şehzadesi  Ferruhşad Bey’e tımar olarak tevcih edilmiştir.

Kasaba’mızla ilgili Tapu tahrir kayıtlarından elde ettiğimiz diğer bir belgede Söğütlü’nün Akkoyunlu Ferruhşad Bey üzerine Tımar olarak verilmesi ile ilgilidir.Aynı hususta iki ayrı belge tespit edilmiştir ki, ikinci belgede Eymir Köyünün Söğütlü’ye bağlı bir mezra olduğu yazılıdır. Yine bu belgeden anlaşılacağı üzere Kasaba’dan Osmanlı Devletine bir kıta Seçkin Askeri birlik ve Köle birliği yetiştirilmektedir.Ayrıca alınan verginin oranı da tespit edilmiştir.

“Mülk-i Ferruhşad Bey.( Bayındır Boyundan Ferruhşad Bey )

Karye-i İlac nam ve berat tabi-i nahiye-i Karye-i mezbure kudvetül ümera vel ekabir Şerefül kübera vel efahir Ferruhşad Bey namınadır. Dame ulüvvhünun sabıka mülk- meşru’u olup yine müşarun-ileyhe kema-kan mülkiyet üzre serbest ve mefruzül kalem ve maktu’ul kadem ber karar-ı sabık temlik ve i’ade olup şam-ı şerife mazul silk-i paye-i şerif üzerinde kaldığı Defter-i atik demanında mestur ve mukayyet olmağın ber-mucib-i Defter-i atik hükm-i şerif-i sultani sebt olundu.( 3 )  Aşiyane-i balaban ( Seçkin Asker ) Aşiyane-i Çakır ( Köle Asker).Mezraa-i Abdal Hacı namı diğer Emir Bey tabie-i karye-i mezbure:Tabi: Eymir Köyü ) (Tarih 1530)()

         Hasıl   1000 ( Buğday )

         Hınta 106 Kile 636 Akçe

         Şar ( Arpa ) 31 Kile 364 Akçe

         Ferruhşad Bey Mülküdür.

Günümüz Türkçesiyle “Padişahın Beraati gereğince ( Ayrıcalıklı Belge ) İlac adlı Köy belirtilen yere bağlı Devlet ileri gelenlerinden şerefli, büyük, erdemli Ferruhşad Bey’e ait yerdir. Sürekli ve yüce olsun eskiden olduğu gibi kanuna uygun olarak işaret olunan er kişiye kullanımı, işletmesi üzere serbest olarak görevlendirilmiş; değeri biçilmiş, sürekli mülk olarak verilmiş ve iade olunmuş, İlmiye sınıfı Eski Defterine yazılıp, kayıtlanmış, icabeden Eski Defter Soylu Padişahın emri olarak söylenip, emredilip, yazılmıştır.

Toplam 1000 (vergi) Akçe’dir.

1640  Yılında  Söğütlü

1642 Tarihli elde ettiğimiz bir diğer belge ile Söğütlü’de yaşayan insanların isimlerini tespit etmiş bulunuyoruz.On iki haneden oluşan köyün sakinlerinin isimleri aşağıya çıkarılmış ve tahmini olarak günümüzde hangi aileler olabileceği parantez içinde belirtilmiştir.

“Defter-i Haneha-yi ehl-i menasıb-ı reaya-yı müselmanan-ı Kaza-i Kelkid Karye-i İlac tabi’i mezbur Haneha-i Müselmanan:

1 ) Hane-i Murad Can Veledi-i Hasan Şeyh ( Birader-i...) ( Karalar )

2 ) Hane-i Ali Veled-i Seydi ( Kalkanlar )

3 ) Hane-i Mehmet Veled-i Mehmet Beşe ( Bedirler )

4 ) Hane-i Hüseyin Veled-i Hayrullah ( Şahinler )

5 ) Hane-i Yakup Veled-i Mustafa

6 ) Hane-i Derviş Veled-i Köse Mehmed

7 ) Hane-i Murad Veled-i Kel Mehmed ( Demirler)

8 ) Hane-i Bekir Veled-i Hayrullah ( Şahinler )

9 ) Hane-i Mehmet Veled-i Hayrullah ( Şahinler )

10 ) Hane-i Hızır Veled-i Hayrullah ( Şahinler: Hıdır )

11 ) Hane-i Osman Veled-i Hayrullah ( Şahinler )

12 ) Hane-i Süleyman Veled-i Hayrullah ( Şahinler )”( 5 )

1793 Yılında  Söğütlü

Yine Arşiv’den Söğütlü Belediye Başkanı Numan Kara’nın resmi yazıyla istediği ve  kendisine gönderilen 111.Selim’e ait “ahkam” hususundaki belgeyi de aşağıya çıkardık

“Erzurum ahkam ( emirler, hükümler  ) defteri, numara: 8, sf: 331”

Erzurum Sancağı’nda vaki Kelkit Kadısı’na Hüküm ki: Kaza-i mezbure tabi İlaç nam karye ahalilerinden malumul-esami kimesneler südde-i saadetime arzuhal edüp bunların karye-i mezbure toprağında kain tapulu ve temessüklü mutasarrıf oldukları tarlalarını beher sene zabt ve ziraat ve öşr ve resmin sahib-i arz eda edüp ahardan bir vechile zabt ve ziraatlerine hilaf-ı kanun müdahale olunmak icab etmez iken kurb ve civarlarında vaki Hasut ve İskah nam kura ahalileri zuhur ve ol yerler bizim meramızdır deyu hilaf-ı kanun ve mugayir-i kadim-i kanuna müdahale ve zabt ve zıraatlarına mümanaat ve tasaddiden hali olmadıkların bildürüp kanun üzre amel olup müdahalelerin hılaf ve mugayir-i kadim ol-vechile vaki olan müdahale ve teaddilerini men ve def ve ol yerler kadimisı üzre bunlara zabt ve zıraat ettirilmek babında hükm-i hümayunum sudurunu istida eyledikleri ecilden kanun üzre amel olunmak babında.Fi Evail-i B sene ( 120 ) 9. ( 1209 Rumi, 1793 Miladi) ( 6

Günümüz Türkçesiyel”Erzurum İlinde bulunan Kelkit Kadısı’na emirdir;”

( Kelkit ) Adı geçen ilçeye bağlı; İlaç adlı köy halkından adları bilinen kimseler Sadetli Kapıma ( Padişah Makamı) başvurarak durumlarını bildirip, bunların adı geçen köy toprağında var olan tapulu olarak sahip olup kullandıkları tarlalarını her yıl korudukları, ekip –biçtikleri, yerleşip vergisini Devlet temsilcisi olan Sahib-i Arz denen görevliye verdiklerini bildirip,bu nedenle bu toprakların kanun gereği kendilerinin olduğunu,ekip-biçmelerine kanuni olarak kimsenin müdahale edemeyeceğini ileri sürerek; Köy civarında olan Hasut ve İskah adlı köyler halkı ortaya çıkıp ve o yerler bizim otlağımızdır diye Kanun karşıtı ve Geleneksel Kanunlara aykırı olarak müracaat etmişler.bu topraklara yerleşmelerine ve ekip-biçmelerine engel oldukları ve şiddete maruz kaldıklarını bildirip.Kanunların uygulanmasını,engellemelerin yanlış ve Kanundışı olduğunu ve meydana gelen müdahale ve düşmanlıklarının önlenmesi ve ortadan kaldırılması ve bu yerlerin eskiden olduğu üzere bunların sahip olma ve ekip-biçme konusunda Padişah Emrinin uygulanmasını istedikleri ve geciktirilmeden Kanunların yürürlüğe konulması konusunda  emirdir.(.Padişah 111.Selim’in Fermanı)

1831 Yılında  Söğütlü

1831 de Söğütlü 31 hanedir.(Geçmişte ve Günümüzde Kelkit, Ali Coşkun Hirik, sf: 26) ( 7 )

1836 – 1837  Yılında  Söğütlü

Nüfus Kayıt Örneği diyebileceğimiz diğer bir belgede Osmanlı Arşivi       Kepeci Tasnifinden bulunup aşağıya çıkarılmıştır.

“Karye-i İlaç 1.m.1252 (1836.Nisan-18 )

Hane No: 12

Orta boylu, ter bıyıklı Hüseyin oğlu Süleyman Yaş: 28, Ölüm        Tarihi:

1251.2.3 ( 20 Mart 1836 )

Doğan oğlu Ahmet

Orta boylu, ter bıyıklı Mahmut oğlu Halil, Yaş: 25, Ölüm tarihi

Safer 15 ( 1835 Haziran 11 )

Doğan oğlu: Ali

Mustafa oğlu Hüseyin Yaş: 2, Ölüm 1251.Şevval 11( 1836 Ocak   29)

Hane 30 Orta boylu, kumral bıyıklı, Osman Oğlu Ömer Yaş 30,

Ölüm tarihi 1251 Şevval 21 ( 1836 Şubat 9 )

Doğan oğlu Osman

Hane 31 Orta boylu, köse sakallı, Hüseyin oğlu Yakup Yaş 50,

Ölüm tarihi 1251 Şevval 21 )1836 Şubat 9 )

Doğan oğlu Osman. “ ( 8 )

1837 Yılında Kasabamız Söğütlü  31  hanedir.(sf:26

1870  Yılında  Söğütlü

1870 (1286) tarihli Salnamede “...İlaç karyesinde (Köyünde) kilim,seccade, heybe, çorap ve tozluk tabir edilen bir tür kalçin imal olunarak Gümüşhane ve Trabzon taraflarına nalk (gönderilir) ve füruht (satılır) edilir”...Karameşe (İlaç ) ve İrenk ( Ernek ) ormanlarından kesilen kereste Erzincan ve Bayburt taraflarına naklolunur.” ( A.g.e, sf: 22) ( 9 )

H) 1876  Yılında  Söğütlü

Kelkit Nüfus Müdürlüğünden aldığımız 1876 İlaç ( Söğütlü) köyü Tapu  veya Nüfus kaydı  Belgesini aşağıya çıkardık.

İlaç ( Söğütlü ) 1876  Nüfus  Kütüğü  ( sf: 54,55,56 )

Fih.No Cilt  No:         Sahife No:   Sahibi :

1        1          37        Yusuf ve Ali ve Fatıma

2        1          40        Sallı Ali ve Fatıma Benun Mustafa

3        1          40        İsmail ve Salih Benan Hasan

4        1          47        Kayaoğlu Mustafa (Tok)

5        1          49        Kayaoğlu İsmail (Tok)

6        3          44        Mustafa bin Hasan (Hasan oğlu Mustafa)

7        7          82        Çaputludan

8        8          9          Süleyman Bin Mehmet (Gürel)

9        9          57        Gümüşhaneli Ömer Ağa

10      12        32        Hasan bin Kerem ve Hissedarları

11      12        32        Mehmet bin Osman (Osman oğlu Hasan)

12      12        32        Mehmet bin Osman ve Salli

13      12        32        Sallı binti Bedri (Bedri kızı Sallı)(Bedirler)

14      12        32        Hasan bin Kahraman ve Hissedarları(Kalkan)

15      12        32        Mehmet bin İbrahim (Gürel))

16      12        33        Mehmet bin İbrahim (Gürel)

17      12        33        Mustafa bin Osman (Osman oğlu Mustafa)

18      12        33        Ali bin Hasan ve Hissedarları(Demir)

19      12        33        Ali ve İbrahim

20      12        33        Hatice binti Bekir ve Hissedarları(Arslan)

21      12        33        Yusuf bin Hasan ve Hissedarları(Arslan)

22      12        33        Osman bin Hasan(Arslan)

23      12        33        İsmail bin Hasan(Arslan)

24      12        33        Hüseyin bin Bekir(Arslan)

25      12        34        Hüseyin bin Bekir(Arslan)

26      12        34        Süleyman bin Mehmet

27      12        34        Molla Mustafa bin Mehmet(Mutlu)

28      12        34        Ahmet bin Mehmet ve Hissedarları

29      12        34        Mehmet bin Osman

İlaç ( Söğütlü ) 1876  Nüfus  Kütüğü  ( sf: 54,55,56 )

30      12        34        Hüseyin bin Süleyman

31      12        34        Ali ve Hasan Benan Süleyman

32      12        34        Ali bin Süleyman

33      12        34        İbrahim ve Mehmet ve Salih Benun Mustafa

34      12        35        Ali Bin Nasuh (Nas)

35      12        35        Ballı Güllü Evladı Mehmet

36      12        35        Hasan bin Osman

37      12        35        Beşir bin Mehmet ve Hissedarları (Bedir)

38      12        35        Hasan bin Süleyman ve Hissedarları(Demir)

39      12        36        Süleyman oğlu Ali ve Hissedarları(Demir)

40      12        36        Ayşe binti Süleyman (Süleyman kızı Ayşe)

41      12        36        Osman bin Halil (Halil oğlu Osman)

42      12        36        Süleyman Ali ve Halil Benan Hüseyin(Demir)

43      12        36        Mehmet bin Hüseyin ve Hissedarları

44      12        36        Süleyman bin Ali (Ali oğlu Süleyman)

45      12        36        Yusuf bin Osman (Osman oğlu Yusuf)

46      12        36        Ali bin Mustafa (Mustafa oğlu Ali)

47      12        37        Ali bin Mustafa (Mustafa oğlu Ali)

48      12        37        Ömer bin Osman (Osman oğlu Ömer:Onuk)

49      12        37        Molla Salih bin Osman(Türkel)

50      12        37        Abdullah binYusuf (Yusuf oğlu Abdullah:Şahin)

51      12        37        Mehmet bin Ahmet ve Hissedarları

52      12        37        Mehmet bin Ahmet (Ahmet oğlu Mehmet)

53      12        37        İsmail ve Yusuf Benan Numan (Kara)

54      12        38        İsmail ve Yusuf Benan Numan(Kara)

55      12        38        Ali ve Yakup Benan İsmail (Şahin)

56      12        38        İsmail bin Ömer (Ömer oğlu İsmail:Hıdır:Şahin))

57      12        38        Ahmet bin Osman ve Hissedarları

58      12        38        Osman ve İbrahim Benan Mustafa

59      12        38        Ahmet bin Osman (Osman oğlu Ahmet)

60      12        38        Salih bin Hasan (Hasan oğlu Salih)

61      12        38        Ömer bin İsmail ve Hissedarları

62      12        39        Ömer bin İsmail ve Hissedarları

Fih.No Cilt No:          Sahife No:   Sahibi :

63      12        39        Mehmet bin İsmail (İsmail oğlu Mehmet:Arslan)

64      12        39        Ahmet bin Bekir (Bekir oğlu Ahmet:Arslan)

65      12        39        Yusuf bin Süleyman (Süleyman oğlu Yusuf)

66      12        39        Mehmet bin Süleyman(SüleymanoğluMehmet:Arsla

67      12        39        Sait bin Sıddık (Sıddık oğlu Sait) (İsmailTürkel)

68      12        39        Hasan bin Salih ve Hissedarları(Türkel)

69      12        39        Osman bin Ali ve Hissedarları(İhsan Türkel)

70      12        40        Osman bin Ali ve Hissedarları(İhsan Türkel

71      12        40        Hasan bin Salih (Salih oğlu Hasan)Türkel

72      12        40        Hasan bin Salih ve Hissedarları (Türkel)

73      12        40        Yusuf bin Osman (Osman oğlu Yusuf)                            

74      12        40        Mustafa bin Osman (Osman oğlu Mustafa)

75      12        40        Şerif bin Ali (Ali oğlu Şerif)

76      12        103       Ali ve Mehmet Benan Hüseyin

77      12        103       Susuz Karyeli Ali bin Hasan

78      12        117       Susuz Karyeli Mehmet bin Hüseyin

79      12        123       Mehmet bin İbrahim ve Hissedarları

80      12        158       Çaputlu'dan

81      12        158       Mehmet Ağa bin Mustafa

82      13        192       Mehmet bin Ömer (Ömer oğlu Mehmet)

83      13        192       İzzet bin Hasan ve Hissedarları (Yemen                                                                          Türkel'in Babası)

84      13        192       Mustafa bin Salih ( Mürsel Türkel'in                                                                              Babası)

85      13        192       Mehmet ve Yasin Benan Hasan (Türkel)

86      13        192       İzzet bin Hasan( Hasan Oğlu İzzet) (Türkel)

87      13        192       Ahmet bin Salih ve Hissedarları

88      13        192       Mustafa bin Salih ve Hissedarları(Türkel)

89      13        192       Mehmet bin Osman (Osman oğlu Mehmet)

90      13        192       İsmail ve Yusuf Benan Numan (Numan                                                                           oğulları İsmail ve Yusuf)

91      13        193       İsmail ve Yusuf Benan Numan (Numan                                                                           oğulları İsmail ve Yusuf)

92      14        26        Çaputlu'dan

Fih.No Cilt No:          Sahife No:   Sahibi :

93      14        26        Ali bin Hüseyin (Hüseyin oğlu Ali)

94      14        29        Mehmet bin Ali ve Hissedarları

95      15        15        Hüseyin oğlu Mehmet bin Hüseyin

96      15        49        Yusuf Çavuş bin Hasan

97      15        49        Torul oğlu Mehmet (Türkel)

98      15        49        Mehmet ve Ballı Evladı Osman

99      15        49        Fatma binti Osman (Osman kızı Fatma)

100    15        49        Ahmet bin Bekir (Bekir oğlu Ahmet)

101    15        49        Hasan ve Osman ve Yakup ve Mehmet Ali v

102    15        50        Kadir ve İsmail ve Hüseyin,…  Okunamadı.(Gürel)

103    15        113       Süleyman Salih İbrahim Ali

104    15        113       Torul Oğlu Osman Ali Hüseyin (Türkel)

105    15        113       Mehmet Hasan ve Hüseyin Benun Mustafa.

106    15        113       İsmail bin Hasan (Hasan oğlu İsmail)

107    15        113       Ahmet bin Bekir (Bekir oğlu Ahmet)

108    15        113       Mehmet Ballı İbrahim.

Not .Günümüzdeki    bağlantıları tahmini olarak parantez içinde   belirtilmiştir.( 10 )

                     Bazı kelimelerin anlamları aşağıdadır.

                     Binti     :           Kızı

                     Benan  :           Meşhur

                     Benin   :           Oğulları

                     Benun  :           Oğulları

Foto: Selahattin  Türkel

1877 Tarihinde Söğütlü

İstanbul Başbakanlık Osmanlı Arşivinde bulunan) 1293 (1877)     tarihli Salnameye( 11 ) göre

İlaç Köyünün genel durumu aşağıya çıkarılmıştır.

         Söğütlü nüfusu ve diğer veriler

Müslüman nüfus                              111

Ermeni                                             Yok

Rum                                                 Yok

Bedel-i Askerlik vergisi                    3207    Akçe

Aşar (1/10 ) Ürün vergisi                1361

Hane:                                               40

Koyun(Ganem)                                104

Keçi                                                 621

Manda                                             28

İnek                                                  100

Öküz                                                200

At                                                     5

Kısrak                                              50

Türkmen’lerin Devlet tarafından yaylamıza iskanı üzerine.

         İğdiş Kıran’ında atım eyledim,

         Eleç kızlarıyla kavga eyledim

          Vurun Arslanlarım der Eleç Bey’i,

          Bir Eleç Beyi de Üç Dere Bey’i.

1910  Yılında   Söğütlü     

1911 tarihli bir vesika ise eski eserler ile alakalıdır.Trabzon Valiliğinden İstanbul’da Padişaha gönderilmiştir.( 12 )

Dahiliye Nezareti Celilesine,

Trabzon Vilayeti Tahrirat Kalemi Aded: 807

Dahiliye Nezareti Celilesine

Vilayet dahilindeki eski eserler hakkında

Devletlü Efendim Hazretleri bağzı mahallerdeki eski eserlerin çıkarılıp aşırılmakta olduğu haber alındığından ve nizamname-i mahsusı mucibince eski eser bulunan mahallerin hükümetçe muhafazası ile zayiata meydan verilmemesi ve faillerin yakalanarak mahkemeye sevkleri ve çalınan eski eserlerin bulunması hususu, mahalleri hükümetlerin vazifelerinden olduğundan ona göre dikkat gösterilmesi ve neticenin bildirilmesi makam-ı ali-i nezaretpenahilerinden gelen 24 Aralık 1910 tarihli ve beşyüz umum numaralı telgrafnamede işaret buyrulması üzerine keyfiyet Vilayet Mülhakatına tebliğ edilmişti.Lazistan Sancağı dahilinde Hopa Kazasında eskiden bulunan ve Cenevizlilere aid birkaç maden ve kale harabeleri mevcud ise de eski eser ilmi açısından ehemmiyeti olmadığı, Gümüşhane Sancağı dahilinde Kelkit Kazasının Sadak Köyündeki tarlada tesadüfen çiftçiler tarafından bir takım sikkeler buluna geldiği işitilmekte ise de bunların da gizlice şurada burada satılmakta ( olduğu ) ve bundan başka İlaç köyünde iki metre derinliğinde keşf olunmuş bir bina var ise de içi su ile dolu olduğundan  mahiyeti tamamen anlaşılmak üzere ilkbaharda ilim sahibi (mütefennin) bir memur vasıtası ile gerekli masrafla hafriyat icrasının beklendiği, Merkez Sancağı Ordu Kazasında ise birkaç kale harabesi bulunduğu ve diğer mülhakatta eski eser olmadığı mahallerinden alınan cevabnamelerde birldirilmiş olmağla emr-ü ferman hazret-i menlehül-emrindir. 10 Şubat 1911   Trabzon Valisi

Kasaba tarihiyle ilgili belgeler tespit ettiklerimizden kat kat fazladır.Ancak Arşivde tasnif devam ettiği için henüz araştırmacıların kullanımına sunulmayan kaynaklardan yararlanmak için uzunca bir süre daha beklememiz gerekmektedir

1914-1922 Birinci Dünya Savaşı ve Milli Mücadelede  Söğütlü

Rus işgalinde İlaç (Söğütlü)’da  Rus ve Ermeni Çetelerince şehit edilen iki kişi adı tespit edilmiştir: Bunlardan birisi  Yusuf, diğeri ise Temel Onuk’un babası Halil’in Ahmet’tir.Rus Askerler Türk Kadınlara saldırınca Yusuf Rus Askerlerle kavga eder.Ruslar baş edemeyince silahla onu öldürürler.Bu arada olaya karışan Ahmet Onuk’ta Rus Askerlerince vurularak şehit edilir.

                                             Yeşil gözlü Kazaklar

                                             Namussuz Ermeniler

                                             Neler çektik;

                                             Ellerinden neler.

Kırbaş’ın Yakup, ( Türkel ) 1916 Rus işgali sırasında yaklaşık onbeş onaltı yaşlarındadır.Kelkit’in Ruslar tarafından işgali sonrasında Rus Ordu yetkilileri eli silah tutabileceklerin Rus kuvvetlerine teslim olması veya edilmesini istediler.Ruslar eli silah tutabilecek gençleri tutuklayarak esir olarak Rusya’ya götürürler.İlaç’tan Şevket Türkel, Reşit Türkel ve Yakup Türkel’de tutuklanarak Sibirya’da çalışma kampına sürülür.Reşit ve Şevket Türkel’den bir daha haber alınamaz Yakup Türkel Sibirya’da İki yıl çalıştıktan sonra 1917 Komünist İhtilalin çıkmasıyla serbest kalır. Tataristan’ a geçer ve burada bir Tatar Türküyle evlenir.İki tane oğlu olur.Birisinin adı Mikail diğerinin ise Ali Osman.Ancak isimleri nüfusa Mihail ve Aleksi diye işlenir. Rusya’da toplam altı yıl kaldıktan sonra akrabalarını görmek üzere İlaç’a gelir.Burada da bir evlilik gerçekleşir.Bu arada vatani görevini yapmak amacıyla Askere gider.Sarıkamış’ta Askerlik yaparken çocuklarını görmek amacıyla Tataristan’a kaçma girişiminde bulunursa da yakalanır ve görevine devam eder.Görevini ifa ederken İlaç’ tan yeni evliliğinden Mustafa adlı bir oğlu olduğuna dair haber alır.Bunun üzerine artık Rusya’ya dönüş düşüncesi ortadan kalkar, Askerlik görevi sona erince İlaç’a döner.Oğlu Mustafa Türkel ve komşuları Yakup Türkel’in sol alnında büyük bir ben veya gül denen işaret olduğunu dile getirmişlerdir.(Bilgileri bizzat Mustafa Türkel’den edindim.Bahsedilen kişi 19.12.2007 de vefat etmiştir.)

Söğütlü’nün 1965 yılındaki nüfusu 1335’dir.( 13 )

22 Temmuz 1916 da başlayan Rus İşgaline, 17.Şubat 1918 de Halit Paşa            komutasındaki Türk birliklerince son verildi.

Söğütlü’ye Halk Pazarı  ilk defa 1965’de açılmış bir süre faaliyetten sonra kapanmıştır.Daha sonra 2001 tarihinden itibaret tekrar açılan halk Pazar Çarşamba günleri halkın alışverişine sunulmuştur.

Söğütlü Belediyesinin tüzel kişiliği kararı : 21.12.1996 tarihli resmi gazetede yayınlanmış ve 18.04.1999 da Belediye seçimleri yapılarak Numan Kara ilk Başkanlığa seçilmiştir.

Söğütlü Karakolu 2006 yılında kaldırılmıştır.

Söğütlü 550 haneden oluşmakta, 620 adet su ve elektrik, 300 kadar telefon abonesi bulunmaktadır.Özellikle Bahar aylarında nüfusu gurbetçilerin gelişiyle artmaktadır.Ayrıca Belde dışında emekli olmuş hemşehrilerimiz kışın bulundukları ile dönerken Nisan ayından itibaren Kasaba’ya gelmekte ve dört-beş ayını burada dinlenerek geçirmektedir.

İki mahallesi vardır: Merkez Ahmet Yesevi diğeri ise Fatih Mahallesidir.İki caddesi vardır.Şehit Tahsin Onuk ve Vatan caddesi.

         Kurtuluş Savaşında şehit ve gazilerimiz (1914-1922)

Mürsel Tok  ( Kenan Yusuf’un kardeşi )

Mürsel Mutlu ( Molla Muharrem’in kardeşi )

Mehmet Kalkan

         İstiklal Savaşı Gazileri (1914-1922 )

Halil ( Çavuş ) Onuk

Ahmet ( Çavuş ) Tosun

         Cumhuriyet Dönemi Şehitleri ( 1970-200 )

Hüsamettin Türkel ( Askerlik görevinde kaza yaparak vefat etti.)

Mustafa Kahveci ( Askerlik vazifesini yaparken öldü.)

Salim Zorlu ( Askerlik Vazifesini yaparken öldü.)

Tahsin Onuk ( Bölücü örgütle Tunceli’de girdiği çatışmada şehit   oldu-1998)

         Kore Gazileri ( 1950-1955 )

Osman Kara                         (Vefat etti)

Salih Onuk               (Vefat etti)

Salih Türkel

Yusuf Türkel

Süleyman Onuk

         Cumhuriyet Dönemi Gazileri (1974 )

Faruk Türkel ( Vefat etti )

Mehmet Türkel ( Kıbrıs Gazisi )

Hasan Şahin    (Kıbrıs Gazisi)

 

KAYNAK :Selahattin TÜRKEL